Sznurowadła: 16 zaskakujących faktów, które warto znać

1. Jakie zalety daje system Disc sportowcom takim jak Usain Bolt?

System Disc zastępuje klasyczną kokardę zamkiem obrotowym i pozwala dopasować but do stopy w kilka sekund. Na igrzyskach olimpijskich w Rio de Janeiro w 2016 roku Usain Bolt startował w kolcach Pumy wyposażonych właśnie w to zapięcie, evoSPEED Disc, które dawało mu dodatkową stabilność i pewne trzymanie.

System składa się z okrągłej tarczy na podbiciu, która przy obracaniu napina cienkie linki. But reguluje się szybko i precyzyjnie, bez wiązania czegokolwiek – to kluczowe dla sprintera, u którego liczy się każda sekunda. Puma wprowadziła technologię Disc już w 1991 roku, a w 2016 przywróciła ją w lżejszej, wyczynowej wersji. Dziś zamki obrotowe, sznurowadła elastyczne i inne systemy szybkiego zapinania stosują sportowcy i amatorzy na całym świecie.

2. Jakie synonimy słowa «sznurowadło» pojawiają się w krzyżówkach?

Oto najczęstsze krzyżówkowe odpowiedzi na hasło «sznurowadło», uporządkowane według liczby liter:

W polszczyźnie funkcjonują dwa główne określenia: «sznurowadło» i potoczna «sznurówka» – oba poprawne i powszechnie rozumiane.

3. Dlaczego piłkarz Gavi gra z rozwiązanymi sznurowadłami?

Gavi latami grał z rozwiązanymi sznurowadłami z bardzo prostego powodu: jako dziecko nigdy nie nauczył się ich wiązać. Dziennikarz Marc Marbà z Betevé opowiadał, że pomocnika Barcelony nigdy nie interesowała nauka kokardy – liczyło się dla niego tylko granie. W grudniu 2021 roku anegdota stała się viralem, gdy kolega z drużyny Nico González schylił się i zawiązał mu buty w trakcie meczu.

Od tamtej pory historia zatoczyła koło: gdy trener Hansi Flick pochylił się na treningu, żeby zawiązać Gaviemu buty, zawodnik go uprzedził i zawiązał je sam.

4. Jak Run-D.M.C. zainspirowali modę na Adidasy bez sznurowadeł?

Run-D.M.C. uczynili z Adidasów Superstar bez sznurowadeł, z wysuniętym językiem, swój znak rozpoznawczy – i podpisali dzięki temu pierwszy wielki kontrakt sneakersowy z artystami spoza sportu. 19 lipca 1986 roku, podczas ich koncertu w Madison Square Garden, około 40 000 fanów uniosło swoje Adidasy w górę, gdy grało «My Adidas». Styl wywodził się od Jam Master Jaya i mody ulicznej dzielnicy Queens.

Obecny na koncercie menedżer Adidasa Angelo Anastasio był pod takim wrażeniem, że marka podpisała z grupą kontrakt sponsorski na około 1,6 miliona dolarów. Guinness World Records uznaje go za pierwszy sneakersowy kontrakt sponsorski z osobami spoza sportu – ogromny sukces dla obu stron.

5. Jak «Powrót do przyszłości II» uczynił samosznurujące Nike MAG obiektem kultu?

Wielu fanów uwierzyło, że buty Nike MAG, które Michael J. Fox nosi w «Powrocie do przyszłości II» (1989), ze sznurowadłami wiążącymi się same, istnieją naprawdę. To nieporozumienie uczyniło z nich obiekt kultu. Nike opatentowało automatyczne sznurowanie w 2009 roku, a w 2010 pasjonat Blake Bevin zbudował działający but, który sznurował się po naciśnięciu przycisku.

Nike wypuściło limitowane edycje świecących MAG-ów i rozwinęło technologię w samosznurujących modelach HyperAdapt (2016) i Adapt BB. W 2024 roku historia się skończyła: marka wycofała serię Adapt i usunęła powiązaną aplikację ze sklepów 6 sierpnia 2024 roku.

6. Jak podręczniki CIA opisywały sznurowadła jako tajne sygnały?

«Kod sznurowadeł» to nie legenda: znajduje się w prawdziwym podręczniku szkoleniowym CIA. W latach pięćdziesiątych iluzjonista sceniczny John Mulholland napisał na zlecenie agencji podręczniki o kamuflażu i ukrytych sygnałach. Opublikowano je w 2009 roku pod tytułem «The Official CIA Manual of Trickery and Deception».

Pomysł jest prosty: skoro buty sznuruje się tylko na kilka typowych sposobów, każde odmienne sznurowanie rzuca się w oczy osobie uprzedzonej – a pozostaje niezauważone dla wszystkich innych. Wzory nie miały stałego znaczenia; agenci uzgadniali je wcześniej. «Cold War Spy Pocket Manual» podaje przykłady komunikatów takich jak «mam dla ciebie informacje» albo «przyprowadziłem jeszcze jedną osobę». Ta sama zasada dotyczyła guzików, długopisów w kieszonce czy pinezki w podeszwie.

7. Ile czasu w życiu spędzamy na wiązaniu sznurowadeł?

Około dwóch tygodni naszego życia pochłania wiązanie sznurowadeł. Szacunkowe obliczenie opiera się na następujących założeniach: wiązanie zajmuje około 20 sekund, buty zakładasz i zdejmujesz dwa razy dziennie, wiązać uczysz się w wieku 5 lat i dożywasz 85.

Kto zamieni zwykłe sznurowadła na elastyczne, bez wiązania, zaoszczędzi więc w ciągu życia sporo czasu.

8. Jakie wynalazki umożliwiły masową produkcję sznurowadeł?

Nowe maszyny do plecenia z XIX wieku po raz pierwszy umożliwiły masową produkcję wytrzymałych i trwałych sznurowadeł. Opracowana wówczas metoda plecenia jest stosowana w praktycznie niezmienionej formie do dziś – z czasem zmieniły się jedynie materiały i kolory. O żywotności tej techniki najlepiej świadczy rekordowe sznurowadło: utkano je na maszynie tekstylnej z 1890 roku.

9. Dlaczego sznurowadła w nowych butach są często za długie?

Producenci dostarczają nowe buty ze sznurowadłami w standardowej długości, która nie pasuje do każdego rozmiaru i modelu. Za długie sznurowadła łatwiej się rozwiązują i szybko stają się pułapką grożącą potknięciem. Aby uniknąć wypadków, warto skrócić za długie sznurowadła – albo od razu wyliczyć właściwą długość kalkulatorem długości sznurowadeł i kupić pasujące.

10. Czym jest węzeł babski?

Węzeł babski to jeden z najczęściej używanych węzłów przy wiązaniu butów – i główny powód, dla którego wiele z nich rozwiązuje się samo: trzyma słabiej niż inne węzły. Wiele osób sądzi, że nazwę zawdzięcza swojej prostocie. Angielska nazwa, «granny knot», pochodzi jednak prawdopodobnie od «granary knot», węzła spichlerzowego: to nim dawniej zawiązywano worki ze zbożem. Za to węzeł szewski, węzeł podwójny i kokarda to węzły, które naprawdę trzymają i dają butowi stabilność.

11. Stworzone do jedzenia: sznurki lukrecjowe, które wyglądają jak sznurowadła

Istnieje słodycz przypominająca sznurowadła, dostępna w kioskach i supermarketach: sznurki lukrecjowe. Te długie, cienkie smakołyki sprzedawane są w kolorze czerwonym i czarnym – i rzeczywiście wyglądają jak sznurowadła.

12. Sznurowadła rozwiązujące się same: dobry omen według przesądu

Jeśli Twoje sznurowadła ciągle rozwiązują się same, według starego przesądu czeka Cię wkrótce dobra wiadomość albo łut szczęścia. Jeśli więc często Ci się rozwiązują – potraktuj to jako dobry znak i wypatruj czegoś miłego.

13. Jak Gurkhowie mieli rozpoznawać wroga po sznurowadłach

Gurkhowie, żołnierze z Nepalu, od prawie 200 lat służą w armii brytyjskiej. O drugiej wojnie światowej krąży anegdota opowiadana do dziś: nocą mieli bezszelestnie podchodzić do śpiących żołnierzy i identyfikować ich wyłącznie po sznurowaniu butów. Skrzyżowane sznurowadła oznaczały wroga; proste sznurowanie – własne oddziały.

Historia nie jest jednak udokumentowana. Krąży w sprzecznych wersjach: raz w Birmie przeciwko żołnierzom japońskim, raz we Włoszech przeciwko niemieckim. Bez źródła z pierwszej ręki należy raczej do legend koszarowych – co nie zmienia faktu, że jest zaskakująca.

14. Jak buty i sznurowadła zdradzały klasę społeczną w epoce elżbietańskiej

W epoce elżbietańskiej buty i sznurowadła od pierwszego spojrzenia zdradzały zamożność właściciela. Ścisły podział klasowy było widać także na stopach: bogaci nosili skórzane buty ze sprzączkami, podczas gdy robotnicy mieli w butach toporne rzemienie ze skóry.

15. Ile kosztowały luksusowe złote sznurowadła Mr. Kennedy?

Najdroższe znane sznurowadła oferowano za 19 000 dolarów: sznurowadła ze złota próby 24 karatów luksusowej marki Mr. Kennedy, nazwanej na cześć wynalazcy współczesnego sznurowadła. Za marką stoi Colin Hart; każdą parę tkano ręcznie w Kolumbii, stosując dawne rzemieślnicze techniki jubilerskie, a praca zajmowała około 120 godzin.

Kto kupił parę, otrzymywał ją w dowolnym miejscu na świecie z dostawą pod ochroną – i nawet z zasznurowaniem butów: to się nazywa obsługa klienta! Dla nieco skromniejszych portfeli istniała wersja srebrna za 3 000 dolarów. Choć nie są z prawdziwego złota, złociste sznurowadła skórzane kosztują zdecydowanie mniej.

16. Ile mierzy najdłuższe sznurowadło świata?

Najdłuższe sznurowadło świata mierzy imponujące 831,91 metra – nieco ponad pół mili. Rekord Guinnessa należy od 15 kwietnia 2024 roku do City Museum w Saint Louis (Missouri) wraz z The Shoelace Factory, pracownią sznurowadeł działającą w samym muzeum.

Sznurowadło utkano na maszynie tekstylnej z 1890 roku, a praca trwała około 24 godzin. Następnie na końcach zamocowano wykonane na miarę skuwki, a zespół geodetów zmierzył je na liczącym 150 lat moście Eads. Ten szczegół pasuje idealnie: muzeum mieści się w dawnym budynku International Shoe Company, bo Saint Louis było niegdyś jednym z największych miast obuwniczych USA.

Masz zabawną historię ze sznurowadłami?

Chętnie ją poznamy – napisz do nas.